Ngày 30/7 theo giờ địa phương, L’Équipe phân tích hành trình trưởng thành trong nghề cầm quân cũng như đặc điểm của tân HLV trưởng Đội tuyển Pháp Zidane.
Khi ngày 9/7/2006 trận chung kết World Cup kết thúc và sự nghiệp cầu thủ của Zidane khép lại, ông đã dành cho mình rất nhiều thời gian — một khoảng thời gian rất dài.
Khoảng thời gian ấy vừa dành cho bản thân, vừa dành cho những người xung quanh; vừa để thở và suy nghĩ, vừa để ở bên gia đình. Ông đi khắp thế giới tham gia các chuyến thiện nguyện (Algeria, Bangladesh, Ai Cập, Indonesia, Niger, Thái Lan…), tiếp tục gặp gỡ đủ loại người ở mọi góc Trái Đất, dù là để khởi nghiệp hay để giúp đỡ người khác.
Cuộc sống ấy khiến ông thấy đầy đủ, đầy biến đổi nhưng không quá ồn ào, bình yên mà vẫn luôn bận rộn. Cho đến một ngày, ông nhận ra lối sống ấy không còn đủ để thỏa mãn bản thân.
“Tôi luôn tất bật, điều đó khiến tôi thấy dễ chịu, nhưng về mặt nghề nghiệp thì chưa đủ để lấp đầy cả đời một người đàn ông.” Năm 2012, khi Zidane đang ở ngã ba đường đời, ông từng nói như vậy trong cuộc phỏng vấn với France Football.
“Một ngày nào đó bạn sẽ dừng lại và tự hỏi: ‘Đây có phải cuộc đời của tôi không?’ Ba bốn năm thì còn ổn, nhưng nếu vượt quá thời hạn đó…”
Khi ấy ông 40 tuổi, cảm thấy mình đang ở nửa chặng đường đời. Đó là độ tuổi phù hợp để ngừng nuôi dưỡng huyền thoại cá nhân và chuyển sang chia sẻ những trải nghiệm quá khứ trong đủ loại hoạt động.
Nhưng Zidane chọn nhìn về phía trước. Ông không muốn chỉ còn là cố vấn đặc biệt của chủ tịch Real Madrid, cũng không muốn tiếp tục làm siêu đại sứ được Florentino dùng như một chiếc cup để trưng bày.
“Tôi khao khát thực sự làm một điều gì đó, chứ không chỉ tham gia một cách hời hợt. Tôi phải đặt nền tảng rõ ràng cho cuộc sống nghề nghiệp mới của mình.” Ông bổ sung.
Lúc ấy chuông đã điểm, ông cần trở lại “trường học” — để học hỏi, để hiểu, để khám phá mặt sau sân khấu của thế giới bóng đá; để tìm ngôn ngữ cho trực giác của mình, kiểm chứng phán đoán; để hệ thống hóa suy nghĩ về môn thể thao này; để được đào tạo và nắm công cụ; để làm rõ mình thích gì, không thích gì; để sàng lọc và cuối cùng xác định mình thực sự muốn gì.
Trong giai đoạn 2011–2015, bên cạnh việc tiếp tục đảm nhận nhiều vị trí tại Real Madrid (Giám đốc thể thao, Giám đốc bóng đá, trợ lý Ancelotti, HLV đội dự bị Real), Zidane cũng không ngừng nỗ lực lấy các chứng chỉ liên quan.
Và tất cả những điều đó ông hoàn tất tại quê hương Pháp, dù khi ấy ông sống ở Madrid.
Trong ba năm, thông qua hệ thống đào tạo HLV của Liên đoàn bóng đá Pháp (FFF), Zidane đã lấy được bằng HLV bóng đá chuyên nghiệp (DEPF).
Đồng thời, ông còn tham dự khóa đào tạo Giám đốc điều hành câu lạc bộ thể thao chuyên nghiệp kéo dài hai năm tại Trung tâm Luật Kinh tế Thể thao Limoges (CDES). Tại đó, bạn học của ông chính là người sau này trở thành bạn thân — Greg Ursule.
“Chúng tôi là khóa thứ 7, nên tự gọi mình là ‘Đại đội số bảy’.” Ursule hồi tưởng. “Trong thâm tâm, tôi tin Zidane muốn trở thành HLV, nhưng ông ấy cũng muốn xem liệu các nghề khác trong ngành bóng đá có hấp dẫn ông không, ví dụ vai trò quản lý câu lạc bộ. Khi ấy ông cảm thấy mình có khả năng khám phá lĩnh vực mới, nhưng thực ra vẫn chưa chắc chắn sẽ làm gì trong tương lai.”
Dù ở trung tâm bóng đá quốc gia Clairefontaine hay ở Limoges, Zidane đều là một học viên nghiêm túc, tận tụy — trong khi lúc đó một số người lo siêu sao này có thể không coi trọng khóa học.
“Ông ấy rất tập trung, lúc nào cũng cầm bút và sổ tay.” Ursule tiếp tục. Tháng trước, Zidane còn từng dùng bữa trưa với anh tại Rodez.
“Ông ấy thích các bài về văn hóa doanh nghiệp, cũng thích các khóa quản trị nguồn nhân lực, cũng như phân tích xử lý khủng hoảng của doanh nghiệp lớn. Ông ấy đặt rất nhiều câu hỏi về những nội dung đó, vì nhanh chóng liên hệ kiến thức với Real Madrid. Còn các bài tài chính, thuế trong ngành bóng đá thì quả thật khiến ông thấy chán. Trong lớp chúng tôi có một nhóm nhỏ gồm người nổi tiếng, nhưng Zidane nhờ khí chất của mình tự nhiên trở thành trung tâm. Ông ấy không phô trương quá mức, cũng không cố tình ẩn mình, luôn giữ vị trí vừa phải nhất — giống như thời còn là cầu thủ. Quan trọng hơn cả, khả năng nhìn người của ông ấy rất mạnh; ông ấy gần như không bao giờ đánh giá sai.”
Trong quá trình học bằng DEPF, Zidane từng tới Munich và Marseille để học sâu hơn, quan sát phương pháp tập luyện của Guardiola và Bielsa.
Ông không ngừng quan sát, hấp thụ, đồng thời dành nhiều thời gian nghiên cứu cách diễn đạt chính xác hơn ý tưởng phía sau bài tập — vì sao tập như vậy, tập như thế nào. Bởi nếu không truyền tải rõ những điều đó, HLV sẽ khó khiến cầu thủ thực sự hiểu.
“Quá trình đào tạo quan trọng hơn cả tấm bằng cuối cùng.” Giám đốc kỹ thuật quốc gia của FFF François Blaquart từng nhận xét như vậy về Zidane khi ông còn là học viên HLV trên chuyên mục của L’Équipe.
“Chúng tôi không cố giải thích bóng đá cho Zidane, vì bản thân ông ấy đã là một thiên tài chiến thuật khổng lồ. Chúng tôi chỉ cung cấp công cụ để ông biến ý tưởng của mình thành hiện thực.”
“Ông ấy không chỉ có năng lực chiến thuật cực mạnh, mà đã hình thành quan niệm về cách giúp cầu thủ đạt phong độ tốt nhất. Ông rất coi trọng chuẩn bị tâm lý, thư giãn và yoga. Có người chỉ chú ý nội dung trận đấu, còn ông nhìn tổng thể hơn.”
Ngày 9/1/2016, Real Madrid thắng Deportivo La Coruña 5-0 trên sân nhà — đó là lần đầu Zidane cầm quân đội một Real với tư cách HLV trưởng.
Trong giai đoạn 2002–2004 làm HLV trưởng Đội tuyển Pháp, Jacques Santini đã nhận ra ở Zidane tố chất trở thành HLV.
“Trong đội Pháp ấy, tôi thấy vài người sau này có thể trở thành HLV, trong đó đương nhiên có Zidane. Tất nhiên còn cả Desailly, chỉ có điều anh ấy chưa từng thực sự thử — điều đó khiến tôi bất ngờ. Henry và Makelele đều đã bước lên con đường cầm quân, nhưng không rõ họ đã tìm ra phương pháp đúng hay chưa?”
Cái gọi là “phương pháp đúng” chính là chấp nhận bắt đầu từ số không, từ bỏ đặc quyền, không bị danh hão cám dỗ; học cách từ chối những người đuổi theo mình — khi ấy từng có rất nhiều đội bóng với tay tới Zidane:
New York Red Bulls, Chicago Fire, Sydney FC, Bordeaux, và cả Đội tuyển Qatar…
Ông phải chấp nhận mình không phải là người không thể thay thế, tìm sự cân bằng giữa trực giác và lý trí; hấp thụ kiến thức như miếng bọt biển, đồng thời giữ vững bản thân.
Giữ sự kiên nhẫn — đó luôn là đặc điểm của Zidane.
Ông đến năm 22 tuổi mới lần đầu được triệu tập Đội tuyển Pháp, và gần 30 tuổi quỹ đạo đời ông mới giao với Real Madrid.
Sau tất cả những điều đó, ông cuối cùng dành trọn bảy năm suy nghĩ trước khi chấp nhận làm trợ lý cho Ancelotti tại Real và thực sự mở đầu sự nghiệp cầm quân.
Một năm sau, tức tháng 6/2014, Zidane tiếp quản Castilla (đội B Real Madrid). Ở đó ông cảm nhận lại niềm đam mê bóng đá mang lại, và cuối cùng tìm thấy vị trí thuộc về mình.
Với những ai đã quên: xuất phát điểm cầm quân của tân HLV trưởng Đội tuyển Pháp Zidane thực ra là ở giải hạng ba Tây Ban Nha.
Sáu trận đầu cầm quân Castilla, ông thua 5.
Nhưng khi ấy ông đang ở đúng chỗ nhất, gặp đúng thời điểm nhất — và lịch sử sau này đã chứng minh tất cả.